Pazarlama tuzaklarını fark etmenin ve gerçek sürdürülebilirliği ayırt etmenin yolları nelerdir?
Gezegenimizin geleceğiyle ilgili endişeler arttıkça, alışveriş tercihlerimiz de değişiyor. Artık sadece fiyat veya kaliteye değil, ürünün çevreye olan etkisine de bakıyoruz. Ancak bu bilinçli tüketim trendi, devasa bir pazarlama tuzağı olan “Greenwashing” terimini de beraberinde getiriyor.
GREENWASHING NEDİR?
Greenwashing, bir şirketin ürünlerini, amaçlarını veya politikalarını olduğundan daha çevreci, sürdürülebilir ve doğa dostu göstermek için harcadığı yanıltıcı pazarlama çabasıdır. Terim, ilk kez 1986 yılında Jay Westerveld tarafından, otellerin havluları tekrar kullanma çağrısı yaparken aslında çevreyi değil sadece yıkama masraflarını düşündüğünü fark etmesiyle ortaya atılmıştır. “Green” (yeşil) ve “Whitewash” (aklama/boyama) kelimelerinin birleşiminden türetilen bu terim, son yıllarda yanına yeni kavramlar da eklenerek daha da karmaşık bir hal almaya devam ediyor.
MARKALARIN EN ÇOK KULLANDIĞI 3 STRATEJİ
Şirketler çevre dostu olmaları konusunda tüketicinin güvenini kazanmak için genellikle şu taktiklere başvuruyor:
- Belirsiz İfadeler: “Doğal”, “eko-dostu” veya “yeşil” gibi yasal bir standardı olmayan kelimeler kullanmak.
- Görsel Manipülasyon: Paket tasarımlarında yeşil renk, yaprak sembolleri, kağıt dokulu yüzeyler veya doğa görselleri kullanarak beynimizde “sağlıklı ve doğa dostu” algısı yaratmak.
- Gizli Tavizler: Bir ürünün belirli bir özelliğini (örneğin ambalajın geri dönüştürülebilir olması) parlatırken, o ürünün üretim sürecindeki devasa karbon ayak izini veya çocuk işçi çalıştırma gibi etik sorunları gizlemek.
- Anlamsız İddialar: Bir şirketin zaten yasaklanmış olan bir maddeyi (örneğin CFC gazları) “ürünümüz CFC içermez” diyerek pazarlaması.
SEKTÖRLERDEN SOMUT ÖRNEKLER
Yeşil aklama sadece belirsiz sloganlardan ibaret değil, bazen çok büyük ölçekli hukuki yaptırımlara yol açan yanıltmaları da içeriyor. Örneğin, 2022’de Walmart ve Kohl’s gibi dev şirketler, toksik kimyasallarla üretilen “rayon” ürünlerini “doğa dostu bambu” olarak pazarladıkları için milyonlarca dolar ceza aldılar. Otomotiv Sektörü’nde de benzer bir durum 2015’te Volkswagen’in “temiz dizel” iddiasıyla testleri manipüle etmesiyle tarihin en büyük greenwashing skandallarından biri olarak kayda geçti.
TÜKETİCİ OLARAK YEŞİL AKLAMAYI NASIL ANLARIZ?
Bilinçli bir tüketici olarak greenwashingden korunmak için şu soruları sormak gerekiyor:
- Kanıt Var mı? Eğer bir marka “karbon nötr” olduğunu iddia ediyorsa, bununla ilgili bağımsız bir denetim raporu veya veri sunuyor mu?
- Sertifika Gerçek mi? Her “yeşil logo” güvenilir değildir. B Corp, Fair Trade (Adil Ticaret), EU Ecolabel veya FSC (Orman Yönetim Konseyi) gibi uluslararası geçerliliği olan, üçüncü taraf onaylı sertifikaları arayın.
- Büyük Resme Bakın. Bir petrol şirketinin reklamında sadece ektiği birkaç ağaçtan bahsediliyorsa, bu klasik bir yeşil aklama örneğidir. Şirketin ana faaliyet alanıyla çevreci iddiası arasındaki tutarlılığı kontrol edin.
TÜKETİCİ NE YAPMALI?
Yeşil aklamayla mücadele etmenin yolu hesap verebilirlik talep etmekten geçiyor. Bir ürünün sadece “yeşil” rengine değil, üçüncü taraf sertifikalarına (B Corp, FSC, EU Ecolabel) ve şirketin genel ESG (Çevresel, Sosyal ve Yönetişim) performansına bakmak, gerçek sürdürülebilirliği ayırt etmemizi sağlayacaktır.
Daha fazla kültür-sanat içeriği için bizi sosyal medya adreslerimizden takip edin!
Instagram'da @siyahdergicom,
Twitter'da @siyahdergi
ve TikTok'ta @siyahdergicom ♥
İçerikleri URL ile kaynak gösterip kısmen kullanabilirsiniz. Aksi halde telif haklarımız bulunmaktadır.
Yorum yaz