İznik’te keşfedilen 3. yüzyıl taban mozaiği, Roma dönemine ait zengin tasvirleriyle dikkat çeken tarihi bir yer döşemesi olarak tanımlanıyor.

İznik’te 11 yıl önce kanalizasyon kazısında fark edilen mozaik taban, bu yıl başlatılan arkeolojik çalışmalarla yeniden ele alındı. Roma dönemine tarihlenen eser, bölgedeki yapılaşmanın tarihsel katmanlarını ve dönemin sanatsal anlayışını gözler önüne seriyor.

İZNİK’TE TARİHİ MOZAİK GÜN YÜZÜNE ÇIKTI

Bursa’nın İznik ilçesinde, 2014’teki altyapı çalışmaları sırasında görülen mozaikli tabanın bir bölümü, gerekli kamulaştırmaların tamamlanmasının ardından bu yıl yeniden başlayan arkeolojik kazılarla gün yüzüne çıkarıldı. 

Beyler Mahallesi Afyon Sultan Sokağı’nda bulunan alan, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle İznik Müze Müdürlüğü tarafından titizlikle inceleniyor.

Ortaya çıkarılan yaklaşık 50 metrekarelik taban mozaiğinin, Roma dönemine ait bir kamu yapısının ya da varlıklı bir kişiye ait lüks bir yapının salon döşemesi olduğu düşünülüyor. Tasvirlerde meyve sepeti taşıyan bir kadın figürü, İznik Gölü’nün betimlendiği değerlendirilen yüz tasviri ve geometrik motifler bulunuyor.

KAZI ÇALIŞMALARI NASIL BAŞLADI?

Kazı ekibinde görev alan arkeolog Yusuf Kahveci, 2014’te görülen mozaiğin yol ve çevresindeki parsellerde devam ettiğinin anlaşılması üzerine kamulaştırma sürecinin başlatıldığını ifade ediyor. 

Bu yıl yürütülen kazılarda hem mozaik tabanın hem de yapıya ait duvar izlerinin ortaya çıkarıldığını anlatan Kahveci, “Mozaiğin şu an kazamadığımız hem yol hem komşu parseller içerisinde devam ettiğini tespit ettik.” dedi.

Kazı alanının 350 metrekareye ulaştığını, bunun 50 metrekaresinde mozaik bulunduğunu belirten Kahveci, seramik ve sikke buluntularının yapının MS 3. yüzyıla işaret ettiğini söylüyor.

MOZAİKTEKİ TASVİRLER VE ANLAMLARI

Yapıda duvar resimlerinin ve mermer döşemelerin zaman içinde tahrip olduğunu aktaran Kahveci, mozaikli alanın büyük bölümünün sağlam kaldığını belirtiyor. Mevcut parçada üç ayrı panel ve bunların etrafını çevreleyen, haberin anahtar kelimesi olan taban mozaiği üzerinde “nar ve sarmaşık yapraklarıyla çevrilmiş bir bordür” bulunuyor.

Eşik kısmında iki çift sandalet tasviri yer alıyor. Bu bölümün, yapıya giriş noktasını işaret eden merkezi bir alan olduğu düşünülüyor.

Mozaikte bereket tanrıçası figürü, mitolojik karakterler ve sepetinde meyveler taşıyan kadın tasvirleri dikkat çekiyor. Kahveci bu bölüm için, “Gerçekten ustaca yapılmış, ‘sanat eseri’ diyebileceğimiz bir mozaik.” değerlendirmesinde bulunuyor.

İZNİK GÖLÜ’NÜN KADIN FİGÜRÜYLE BETİMLENMESİ

Mozağin merkezindeki panelde “Askania” yazısı yer alıyor. Bu ifade, Roma döneminde İznik Gölü’nün bilinen adı. Kahveci, bu bölümü şu sözlerle açıklıyor:

“İznik Gölü’nü bir kadın, kadim bir kişi olarak betimlemişler.”

Kadının yosun dokulu saçları, yengeç kıskaçlarından yapılmış taç görünümü ve dalgaları andıran boyun çizimleri, gölün bir kadın figürü üzerinden sembolleştirildiğini gösteriyor.

Merkez panelin çevresi saç örgüsü motifleri, labirent desenleri ve gordion düğümleriyle bezenmiş. “Tessera” adı verilen küçük taş, mermer ve cam parçalarının yarım santimetreküp küçüklüğünde kullanılması, mozaiğin ince işçiliğini ortaya koyuyor.

YAPININ İŞLEVİNE DAİR BULGULAR

Kahveci, hem taban mozaiği hem de duvar süslemelerinin yüksek maliyetli işçilik izleri taşıdığını belirterek yapının zengin bir kişiye ait olabileceğini ya da kamu yapısı niteliği taşıyabileceğini ifade ediyor. 

Ayrıca, “Bir hamam yapısı olma ihtimali de söz konusu.” diyerek olası işlevlerden birine dikkat çekiyor.

Kazılarda, yapının duvarlarının tespit edildiği ve 4. yüzyıl sonunda tahrip olduğu anlaşılıyor. Sonraki dönemlerde aynı alanda 5., 8., 10. ve 11. yüzyıllarda farklı yapılar inşa edilmiş. Güney bölümde ise 10-11. yüzyıla tarihlenen Doğu Roma dönemi taş döşemeleri ve duvarları bulunmuş durumda.

En üst tabakada Osmanlı’nın erken dönem seramikleri ortaya çıkarken, alanın 3. yüzyıldan 15-16. yüzyıla kadar sürekli olarak kullanıldığı tespit edildi.

Daha fazla kültür-sanat içeriği için bizi sosyal medya adreslerimizden takip edin! Instagram'da @siyahdergicom, Twitter'da @siyahdergi ve TikTok'ta @siyahdergicom ♥

İçerikleri URL ile kaynak gösterip kısmen kullanabilirsiniz. Aksi halde telif haklarımız bulunmaktadır.