Parasetamol, Dünya Sağlık Örgütü’nün temel ilaçlar listesinde yer alan parasetamol, günlük hayatın en sık başvurulan ağrı kesici ve ateş düşürücüsüdür.
Parasetamol nedir? Türkiye’de Parol, Minoset ve Aferin gibi onlarca marka adıyla eczanelerde satılan parasetamol ilaçları, doğru dozda kullanıldığında güvenli ve etkili kabul edilirken aşırı ya da bilinçsiz kullanımda ciddi karaciğer hasarına yol açabilmektedir. Peki parasetamol ne demek, nasıl çalışır, hangi ilaçlarda bulunur ve yan etkileri nelerdir?
PARASETAMOL NEDİR?
Parasetamol, analjezik (ağrı kesici) ve antipiretik (ateş düşürücü) özelliklere sahip bir ilaçtır. Kimyasal adı N-asetil-p-aminofenol olan parasetamol, dünya genelinde farklı marka isimleriyle satılmaktadır.
Ağrı ve ateşi hafifletmesine rağmen iltihap önleyici etkisi yoktur ve yanlış kullanıldığında ciddi sağlık sorunlarına, özellikle karaciğer hasarına yol açabilmektedir.
Parasetamolün nasıl çalıştığına dair kesin mekanizma belirsizdir; ancak beyin ve omurilikte prostaglandin üretimini azaltarak ağrı hissini ve vücut sıcaklığını düşürdüğü bilinmektedir.
PARASETAMOL NE İŞE YARAR?
Parasetamol; baş ağrısı, ateş, adet sancısı, diş ağrısı, soğuk algınlığı, sinüzit, orta kulak ağrıları, kas ağrısı, eklem ağrıları ile sırt ve bel ağrısı gibi durumlarda kullanılabilir.
Ağızdan alındığında gastrointestinal sistemde hızla emilir ve tüm dokulara hızla dağılır.
Yeni nesil analjeziklere göre ağrı kesici etkisi hafif kalsa da gastrointestinal sistemde yan etkisinin hemen hemen olmaması, güvenilirliği ve gebelerde kullanılabilmesi parasetamolü ön planda tutar.
PARASETAMOL NE İÇİN KULLANILIR?
Parasetamol, hem akut hafif migren hem de epizodik gerilim tipi baş ağrısında ağrıyı giderir. Aspirin/parasetamol/kafein kombinasyonu da bu her iki durumda etkilidir ve hafif ağrılarda birinci basamak tedavi olarak önerilmektedir.
Parasetamol dozu yaşa, kiloya ve tıbbi duruma göre değişir. Yetişkinler için genellikle tek seferde 500-1000 mg alınır ve günde en fazla 4.000 mg kullanılabilir.
Çocuklar için doz kiloya göre hesaplanır.
PARASETAMOL İÇEREN İLAÇLAR NELER?
Türkiye’de en bilinen parasetamol içeren ilaçlar Parol, Minoset ve Aferin’dir.
Bunların yanı sıra piyasada çok sayıda muadil ve kombine ürün mevcuttur. Türkiye’de parasetamol içeren ilaçlar arasında Algomol tablet, Asomal şurup, Calpol süspansiyon, Deminofen tablet, Efferalgan efervesan tablet, Minafen şurup, Panadol film tablet, Paranox tablet,
Parol tablet ve supp, Sedanol şurup ve tablet gibi onlarca farklı preparat bulunmaktadır. Parol Plus gibi kombine ürünlerde ise parasetamol yanında propifenazon ve kafein de yer almakta; parasetamol ve propifenazon ağrı kesici ve ateş düşürücü etki gösterirken kafein bu etkiyi desteklemektedir.
Özetle Parasetamol içeren ilaçlar aşağıdaki gibidir:
- Parol (tablet ve supozituvar)
- Minoset
- Aferin
- Algomol tablet
- Asomal şurup
- Calpol süspansiyon
- Deminofen tablet
- Efferalgan efervesan tablet
- Minafen şurup
- Panadol film tablet
- Paranox tablet
- Sedanol (şurup ve tablet)
- Parol Plus (parasetamol + propifenazon + kafein kombinasyonu)
PARASETAMOL TABLET VE PARASETAMOL ŞURUP
Parasetamol iki temel formda kullanılmaktadır: tablet ve şurup (oral süspansiyon). Yetişkinler için parasetamol tablet formları 500 mg ve 1000 mg güçte bulunurken çocuklara yönelik şurup formları pediatrik dozlamayla sunulmaktadır.
Çocuklarda parasetamol şurup kullanılırken doktorun önerdiği dozu aşmamak ve çocuk formülasyonlarını tercih etmek gerekir.
Şuruplar özellikle tablet yutamayan küçük çocuklar için tercih edilmekte olup ağırlığa göre hesaplanan doz miktarı prospektüste belirtilmektedir.
PARASETAMOL FİYAT
2026 yılı itibarıyla Parol 500 mg 20 tabletlik ambalajın güncel perakende satış fiyatı 73,08 TL’dir. 30 tabletlik ambalajın güncel perakende satış fiyatı ise 97,12 TL’dir.
Parol beyaz reçete ile satılmaktadır ve SGK tarafından geri ödemesi yapılmaktadır.
Fiyatlar Sağlık Bakanlığı referans fiyat listesine göre güncellenmekte olup eczaneden eczaneye farklılık göstermemektedir.
PARASETAMOL YAN ETKİLERİ NELERDİR?
Parasetamol genellikle iyi tolere edilen bir ilaçtır; ancak bazı yan etkilere neden olabilir. En ciddi yan etki karaciğer hasarıdır. Diğer yan etkiler arasında alerjik reaksiyonlar, bulantı, kusma ve baş dönmesi yer alır.
Günlük 4.000 mg’dan fazla alındığında ciddi karaciğer yetmezliği riski oluşmakta; sarılık, mide bulantısı, kusma ve bilinç bulanıklığı gibi belirtiler görülebilmektedir. Uzun süre yüksek doz kullanımı böbrek fonksiyonlarını da bozabilir.
Parasetamolü ağrılı durumlarda 10 günden fazla, çocuklarda 5 günden fazla, ateşli durumlarda ise 3 günden fazla kullanmamak gerekir.
Dikkat edilmesi gereken ilaç etkileşimleri de mevcuttur. İzoniazid parasetamolün karaciğere toksik etkisini artırabilir. Kronik alkol kullanımı parasetamol toksisite riskini artırır. Warfarinin etkisini artırabilir. Fenotiyazin ile parasetamolün birlikte kullanımı ciddi hipotermiye neden olabilir.
Karaciğer hastalığı olanlar, alkol bağımlılığı olanlar ve yetersiz beslenenler karaciğer hasarı açısından daha yüksek risk altındadır. Bu gruplarda parasetamol kullanmadan önce mutlaka doktora başvurulmalıdır.
Parasetamol yan etkileri aşağıdaki gibidir:
- Karaciğer hasarı (en ciddi yan etki)
- Karaciğer yetmezliği (günlük 4.000 mg üzeri kullanımda)
- Sarılık
- Böbrek fonksiyon bozukluğu (uzun süreli yüksek doz kullanımında)
- Alerjik reaksiyonlar
- Bulantı ve kusma
- Baş dönmesi
- Bilinç bulanıklığı
Daha fazla kültür-sanat içeriği için bizi sosyal medya adreslerimizden takip edin!
Instagram'da @siyahdergicom,
Twitter'da @siyahdergi
ve TikTok'ta @siyahdergicom ♥
İçerikleri URL ile kaynak gösterip kısmen kullanabilirsiniz. Aksi halde telif haklarımız bulunmaktadır.
Yorum yaz