Pygmalion Etkisi sadece psikolojik bir olgu değil aynı zamanda toplumu yönlendiren bir sosyolojik olgu olarak karşımıza çıkıyor.
İsmini Antik Yunan mitolojisindeki heykeltıraş Pygmalion’dan alan Pygmalion Etkisi, insan davranışlarını açıklamada modern psikolojinin güncel olarak kullandığı bir terim. Karşı tarafın bize yönelttiği beklentilerin performansımızı nasıl etkilediğini açıklıyor.
ANTİK YUNAN MİTOLOJİSİNDE PYGMALİON
Yunan mitolojisinin en iyi derlemesi olan Ovid’in Metamorphoses adlı eserine göre Pygmalion, Kıbrıs’ın Amathus kentinde yaşayan bir heykeltıraştı. Kendini dünyadan soyutlayarak sadece sanatına odaklanan Pygmalion, daha önce hiç evlenmez. En sonunda fildişinden idealize ettiği kadın figürünün heykelini yapmaya karar veren Pygmalion, yaptığı heykele bir isim bile verir: Galatea. Zaman geçtikçe Pygmalion, kendi yaptığı heykele aşık olur ve onunla gerçek bir insanmış gibi sohbet etmeye başlar. Her gün Galatea’ya hediyeler getiren Pygmalion, yarattığı beklenti içerisinde gerçeklikten kaçar, kendini bir nevi kandırır. Ortada büyük bir sorun vardır: Galatea insani tepkileri olmayan bir heykeldir. Çaresiz kalan Pygmalion Aphrodite’ten Galatea’yı gerçek bir insana dönüştürmesi konusunda yardım ister ve dileği gerçekleşir.
PSİKLOJİDE “SINIFTA PYGMALİON” DENEYİ
1968’te Robert Rosenthal ve Lenore Jacobson tarafından gerçekleştirilen Sınıfta Pygmalion deneyi, modern psikolojide “Pygmalion Etkisi” tanımını ortaya çıkardı. Deneyin temel amacı öğretmenin beklentilerinin öğrencinin performansını nasıl etkilediğini test etmekti. Deneyi yürütenler, öğretmenlere sınıftaki öğrencilere IQ testi yapacaklarını ve parlak öğrencileri tespit edeceklerini söylüyor. Yapılan IQ testinin gerçek sonuçlarını görmezden gelen psikologlar, rastgele seçtikleri öğrencilerin ismini dahi listesine yazarak öğretmenlere veriyor. Parlak öğrencilere daha farklı davranmaya başlayan öğretmenler, oluşturdukları beklentiyle farkında olmadan rastgele seçilen öğrencilerin akademik başarısını artırıyor. Seçilen ve seçilmeyen öğrenciler arasında potansiyel fark olmasa da öğretmenlerin seçilmiş öğrencilere yönelttiği olumlu beklentiler onların performansını yükseltiyor.
PSİKOLOJİDE PYGMALİON ETKİSİ NASIL ÇALILIYOR?
Bir otoritenin kafasındaki beklenti veya karşısındaki kişiye dair oluşturduğu düşünce kalıbı onunla nasıl iletişim kuracağını ve ona nasıl davranacağını belirliyor. Karşıdaki kişi de otoritenin ona yönelttiği beklentiyi içselleştiriyor, kendi kimliğini bu beklentiye göre oluşturuyor. Otoritenin beklentisiyle oluşan düşünce kalıpları da kişinin eylemlerini belirliyor. Kişinin ortaya koyduğu performans da arttığı için ortaya çıkan olumlu sonuçlar doğrudan beklentiyi ve mevcut düşünce kalıbını sağlamlaştırıyor. Böylece durum bir döngü içerisinde devam ediyor.
SOSYOLOJİDE PYGMALİON ETKİSİ TOPLUMU NASIL ŞEKİLLENDİRİYOR?
Sosyal normlar, etiketler ve kalıplaşmış klişeler kişinin düşünce kalıplarını etkilediği için eylemleri konusunda belirleyici oluyor. Böylece kişi farkına varmadan kendi iradesini hiçe sayıyor ve potansiyeline pranga vuruyor. Özellikle toplumda marjinalleştirilmiş insanları daha da izole eden Pygmalion Etkisi, onların sadece potansiyelini gölgelemiyor aynı zamanda söz haklarını ellerinden alıyor. Eylemlerine nüfuz eden sosyal normlar ve etiketler, kişinin kendini gerçekleştirmesini engelliyor.
Daha fazla kültür-sanat içeriği için bizi sosyal medya adreslerimizden takip edin!
Instagram'da @siyahdergicom,
Twitter'da @siyahdergi
ve TikTok'ta @siyahdergicom ♥
İçerikleri URL ile kaynak gösterip kısmen kullanabilirsiniz. Aksi halde telif haklarımız bulunmaktadır.
Yorum yaz