Tarihler 2 Eylül 1666’yı vurduğunda gerçekleşen Büyük Londra Yangını, İngiltere’yi aylar sürecek olan gri bir sis bulutuyla kapladı. Bu anlamda ülkenin tarihine damga vurmuş en tesirli felaketlerden biri olarak sayılıyor. Birçok insanın ölümüyle sonuçlanan yangını tanımlamak için kullanılan “Büyük” sıfatı ise yarattığı yıkımı gözler önüne seriyor.
Aslen Thomas Farriner isimli bir fırıncının ekmek fırını dükkanından çıkan yangın; sıcak ve kuru yaz günleri, şehrin çoğunlukla ahşap ve tahtadan inşa edilmiş olması ve doğudan gelen güçlü rüzgar sebebiyle kısa sürede bütün Londra’ya yayılır. Şehir 4 gün boyunca alevler altında kalsa da aylarca içten içe yanmaya devam eder. Adeta şehir bütün Londra halkının gözleri önünde erir…
BÜYÜK LONDRA YANGININDA YAKLAŞIK ÖLÜ SAYISI KAÇTI?
Ünlü Tarihçi Rebecca Rideal’e göre bu soruya kesin bir cevap vermek o dönemin şartlarını düşündüğümüzde pek de mümkün değil fakat dünyada gerçekleşen başka büyük yangınlar incelenerek bir varsayım yapılabilir. Büyük Londra Yangınında yaklaşık 200 yıl sonra gerçekleşen 8 Ekim 1871’deki Büyük Chicago Yangınında 300.000’den fazla kişi hayatını kaybetti ve 17.000’den fazla yapı hasar gördü. 100.000’den fazla kişinin evi ise kullanılamaz duruma geldi.
Bu paralelliğe dayanarak Büyük Londra Yangının yarattığı yıkımı tahmini bir şekilde ölçmek mümkün hâle geliyor. Yangını asıl sıradışı yapan olay ise dönemin İngiltere’sinin yaşadığı politik çalkantıların yangının yarattığı psikolojik yıkıma etkileridir. Bu yangın sadece maddi yıkımlara sebep olmuyor, aynı zamanda insanlarda bilinmezliğin getirdiği bir korku iklimi yaratıyor.
İngiltere halkı çevre ülkeler tarafından istila edilme korkusuna kapılıyor ve birçok insanda yabancı düşmanlığı gelişiyor. Ayrıca bazı kişiler sahte itirafçı olup yangının günah keçisi olarak idam ediliyor. Bir grup kesim ise yangının sorumlusu olarak Katolikleri hedef alıyor. Böylece halihazırda zemine oturmuş politik çalkantılar yangın ile gün yüzüne çıkıyor ve İngiltere tarihi acı bir yara ile sınanıyor…
6 RAKAMININ UĞURSUZLUĞU VE 2. CHARLES’IN GÜNAHLARI
666 sayısı İngiliz ve Hristiyan geleneğinde kötü ruhlarla ilişkilendiriliyor ve 1666 yılında gerçekleşen Büyük Londra Yangını, dönemin bazı kesimleri tarafından ilahi bir ceza olarak algılanıyor. 17. Yüzyıl İngiltere’sinin keskin ahlaki ikilem çıkmazının bir yansıması olarak batıl inançlar toplum bilincinin oluşmasında büyük etkiye sahipti.
Ülkeyi yöneten kralın yaşam biçimi ise Hristiyan öğretileriyle tezatlık oluşturuyordu. 2. Charles babasının aksine zamanının çoğunu kumar gibi eğlencelere ayıran bir kraldı. 5 yıllık taht süresi boyunca Büyük Veba ve Büyük Londra Yangını olmak üzere iki büyük felakete tanıklık eden 2. Charles hakkında halkın düşüncesi oldukça olumsuzdu. Halk, kralın ahlaki çöküşü sebebiyle başlarına felaketlerin geldiğini düşünüyordu.
İlginç bir şekilde Londra halkı, yangından sonra oldukça sistematik şekilde hareket etti ve geçmişten ders alarak hızlı bir şekilde şehri toparladı. Alınan önlemler arasında binaların yanıcı olmayan materyallerden yapılması da vardı. Aynı zamanda Büyük Londra Yangını dönemin birçok sanatçısını derin bir girdaba sürükleyerek etkiledi. Adeta İngiltere’yi küllerinden doğan bir Anka kuşu gibi tasvir eden bu sanatçıların başında dönemin ünlü şairi John Dryden gelir…
YANGININ ASIL SORUMLUSU THOMAS FARRINER KİMDİ VE YANGIN NASIL GERÇEKLEŞTİ?
Çocukluğunu Londra’nın ünlü Bridewell Hapishanesinde geçiren Thomas Farriner, fırın çıraklığını bu zamanlarda öğrendi. Yangından önce donanmaya da bisküvi temin eden Farriner, aslında oldukça iyi bir durumdaydı ve yangını kasıtlı olarak çıkarmadı.
Küçük bir fırını olan Thomas Farriner’in mesaisi gece saat 10’da bitiyordu. Her zaman olduğu gibi 1 Eylül akşamı da cılızlaşmış ateşi tırmıkla söndürdü. O gece Thomas Farriner dükkanını kızı Hanna, üvey oğlu Thomas Farriner ve hizmetçisi ile birlikte kapatmıştı. Gece yarısına doğru kızı Hanna, mum yakmak için kibrit almaya aşağıya, fırına, indi. Fırında yeterli güçlükte ateş bulunamadığı için mumu yakmak için gereken alev başka bir yerden temin edildi. İşte yangın bu şekilde başladı…
Gece 1 veya 2 sularında yangın çeşitli binalara sıçradı ve Farriner ailesi nefes tıkayıcı bir duman ile uyandı. Aile yangından kurtulmayı başarsa da Thomas Farinner tarihe “Büyük Londra Yangınına Sebep Olan Adam” olarak geçti.
Büyük Londra Yangını hakkında detaylı bilgi edinmek isteyenler aşağıdaki belgeseli izleyebilirler…
Daha fazla kültür-sanat içeriği için bizi sosyal medya adreslerimizden takip edin!
Instagram'da @siyahdergicom,
Twitter'da @siyahdergi
ve TikTok'ta @siyahdergicom ♥
İçerikleri URL ile kaynak gösterip kısmen kullanabilirsiniz. Aksi halde telif haklarımız bulunmaktadır.
Yorum yaz