Fransız Fizikçi Leon Faucault tarafından icat edilen devasa sarkaç, Dünya’nın kendi ekseninde döndüğünü kanıtlıyor. Orijinal örneği Paris’teki Pantheon kubbesine asılsa da Faucault Sarkacını Türkiye’de de gözlemlemek mümkün. Bilkent Üniversitesi Fizik bölümünde bu düzenek 1988 yılından beri sergileniyor…
Dünya’nın kendi ekseninde döndüğünü kanıtlayan Faucault Sarkacı sadece insanları aydınlatmıyor aynı zamanda ilginç kurulu düzeniyle insanları büyülüyor ve fizik biliminin cazibesine kaptırıyor. Aşağıdaki videodan düzeneğin nasıl çalıştığını öğrenebilirsiniz…
DENEYİN MUCİDİ LEON FAUCAULT KİMDİR?
Leon Faucault Dünya’nın kendi ekseninde döndüğünü kanıtlamasının yanı sıra ışık hızının ilk hassas ölçümlerinden birini gerçekleştirdi. Faucault akımları denen elektromanyetik oluşumu gerçekleştirdi. Ay yüzeyindeki Faucault krateri de ismini bu fizikçiden alıyor.
Oldukça üretken bir bilim insanı olan Faucault, küçük yaşta babasını kaybeder ve annesiyle beraber büyür. Her zaman bir cerrah olmasını isteyen annesi ona henüz 13 yaşındayken özel bir eğitmen eşliğinde eğitim aldırmaya başlar. Kan görmeye ve acı çeken insanlarla muhatap olmaya dayanamayan Faucault ise hiçbir zaman cerrah olamayacağının farkındaydı.
Tıp okulunda Dr. Donne ile tanışır, ışık ve optik konularına ilgi duymaya başlar. Aldığı tıp eğitimini deneysel fizik ile birleştirir ve bu sayede tıbbi alanda çeşitli cihazlar geliştirir. En bilinen deneyi ise halen çeşitli müzelerde sergilenen Faucault Sarkacıdır.
LEON FAUCAULT DÜZENEĞİ NASIL KURDU?
Dünya’nın kendi ekseninde döneceğini bir sarkaçla kanıtlayacağına inanan Faucault, bir grup bilim insanına şöyle bir not bırakır:
You are invited to see the Earth turn.
Dünya’nın döndüğüne tanıklık etmek için davetlisiniz.
Bir ay sonra Faucault, deneyini bütün Paris halkıyla Pantheon’da paylaşır. Galileo’nun zamanından beri Dünya’nın kendi ekseninde döndüğü kanıtlanmaya çalışılsa da bu duruma her zaman bir şüpheyle yaklaşıldı. Faucault’un ünlü deneyine kadar net bir bilimsel kanıt yoktu.
Sarkaç ileri geri ilerledikçe zamanla rotasının açısı değişir. Bu da gösterir ki sarkacın rotası tanımlanmamış rotasyonel bir kuvvetten etkilenir: Dünya’nın kuvveti.
Newton’un keşfettiği Eylemsizlik yasasına göre çalışan sarkaç, 200 yıldan beri insanları büyülemeye devam ediyor.
FAUCAULT SARKACI NASIL ÇALIŞIYOR?
“Carolis Etkisi olarak bilinen etkiye göre Dünya’nın üzerinde hareket eden bir gözlemci, dünyanın dönme hareketinin ivmesinden dolayı, üzerinde sanal bir kuvvet varmış gibi etkilenir. Bu etki, kuzey yarımkürede hareket yönünün sağına doğru, güney yarımkürede de soluna doğru oluşur.”
“Bu, doğrudan hissetmek için çok zayıf bir kuvvet olmakla beraber rüzgarların ve büyük akarsuların yönünü etkileyebilecek düzeylere ulaşır. Foucault sarkacı da yine bu zayıf kuvvetin zamanla biriken etkisini, salınım yönünün değişmesi olarak gösterir.” (Bilkent Üniversitesi)
Yararlanılan site: Bilkent Üniversitesi Fizik Bölümü
Daha fazla kültür-sanat içeriği için bizi sosyal medya adreslerimizden takip edin!
Instagram'da @siyahdergicom,
Twitter'da @siyahdergi
ve TikTok'ta @siyahdergicom ♥
İçerikleri URL ile kaynak gösterip kısmen kullanabilirsiniz. Aksi halde telif haklarımız bulunmaktadır.
Yorum yaz