1. Dünya Savaşının en büyük seslerinden olan ve yaşarken sadece 4 şiiri yayınlanmış olan Wilfred Owen, savaşın yıkımlarını milliyetçi kimliğinden sıyrılarak anlatıyor. Bir askerin gözünden okuduğumuz şiirleri sayesinde savaşa birinci elden tanıklık etmemizi sağlıyor…
Her zaman edebiyata, özellikle şiire, ilgi duyan Wilfred Owen’in ilk yazdığı şiirler tabiat temalıydı ve çoğu çevre tarafından başarısız görülüyordu. Savaş zamanı cephede yazdığı şiirler ise içerdiği yaşanmışlık sebebiyle özel ve çarpıcıydı. Owen şiirlerinde savaşın yarattığı zalim ortamı bütün insanlığın yüzüne vurdu ve henüz savaş bitmeden cephede şehit olarak hayata gözlerini yumdu.
SAVAŞTAN ÖNCE WILFRED OWEN’İN HAYATI NASILDI?
Hayatı boyunca hep şair olmak isteyen Wifred Owen, gerçek sesini ancak 1917’de duyurabildi. O zamana kadar tanınmayan bir kimliğe sahipti. Bordeaux ve Bagnères-de-Bigorre’de İngilizce öğretmenliği yaparken kafiye dizileriyle aşina oldu ve bu aşinalık onun şiirlerinin kimliğini oluşturdu.
Owen’in erken dönem hayatı da edebiyat ile iç içeydi, John Keats ve Charles Dickens gibi isimlerden oldukça etkilendi. 1. Dünya Savaşındaki kişisel hayat tecrübelerini içeren şiirleri İngiliz Edebiyatının Modernizm dönemine de öncü oldu.
Fransa’da yaşadığı dönem aktif olarak yazmaya başlayan Owen, “Minor Poems—in Minor Keys—by a Minor” isimli bir şiir kitabı çıkardı fakat bu kitap hiçbir zaman yayınlanmadı. John Keats’in oldukça etkisi altında kalmıştı ve şiirleri adeta onunkilerin kopyası gibiydi.
WILFRED OWEN’İN 1. DÜNYA SAVAŞINDA YAŞADIKLARI
1915 yılında Wilfred Owen, İngiliz ordusuna alındı ve o sene siperlerde savaşmak için Fransa’ya gönderildi. 1917 yılında, savaşta olduğu ilk altı ay boyunca, birliği gaz ile zehirlendi ve karlı havada soğuğa dayanarak uyumak zorunda kaldı.
Bir şair olarak siper savaşından çok etkilenen Owen, şiirlerinde savaşın zalimliğini bu sebeple eleştiriyor. Savaş zamanı “Shell-Shock” yani “Savaş Şoku” da yaşayan Owen Ateşkes Gününden 1 hafta önce şehit olur.
Savaşın acılarını birinci elden taşıyan şiirler sadece edebi bir eser değil aynı zamanda tarihi bir belge niteliğinde. Acının yarattığı kırıkların arasından sızan kelimeler bitap düşmüş bedenlerdeki yüreklerin sesi oluyor ve tüm insanlığa savaşın acımasızlığını hatırlatıyor.
KADER MAHKUMU GENÇLİK MARŞI ŞİİRİ İNCELEMESİ
Sığırlar gibi ölenler için çalınan çanlar hangileri?
Yalnızca hayvani öfkesi topların.
Yalnızca takırdayan tüfeklerin hızlı çıngırağı
Okuyabilir onların aceleci dualarını.
Artık onlara yapılacak bir şaka yok; ne dua, ne çan;
Ne de ağıt sesi korolardan başka, –
İnleyen topların tiz ve çılgın korolarından;
Ve hüzünlü sancaklardan çalınan borazanlardan.
Bütün bunları hızlandıracak hangi mumlar taşınabilir?
Delikanlıların ellerinde olmasa da gözlerinde
Parlayacak vedaların kutsal parıltıları.
Genç kızların solgun yüzleri olacak tabut örtüleri;
Sabırlı zihinlerin nezaketi olacak çiçekleri,
Ve perdelerinin inişi olacak her yavaş günbatımı.
Tamer Gülbek Çevirisi: Orijinal İsim: Anthem For The Doomed Youth
Şiir, insanların savaşta insanlık dışı bir şekilde adeta “sığırlar” gibi öldüklerini dile getiriyor. Çiftlik hayvanları gibi askerlerin sadece kendi ölümleri için yetiştirildiğini eleştiriyor. Ölen canları kahramanca kutsamak yerine Owen, bu askerlerin sadece savaşın acı bir bedeli olduğunu vurguluyor.
Bir İngiliz olarak savaşın anlamsızlığını vurgulayan Owen, İngiltere’nin savaş için yaptığı propagandaları da eleştiriyor. Savaş çağrısının ve ardından duyulan çan seslerin sadece geçici bir teselli olduğunu vurguluyor.
“Delikanlıların ellerinde olmasa da gözlerinde / Parlayacak vedaların kutsal parıltıları.” Bu dizelerde parıltı ile kast edilen veda gözyaşları. Savaşın ilerisinden ziyade geride bıraktıklarına odaklanan Owen belki de bu sebeple İngiliz Savaş Edebiyatının yeri sarsılmaz isimlerinden birisi olmayı başarıyor.
- Dünya Savaşı ve Wilfred Owen ile ilgili aşağıdaki belgeseli izleyebilirsiniz…
Daha fazla kültür-sanat içeriği için bizi sosyal medya adreslerimizden takip edin!
Instagram'da @siyahdergicom,
Twitter'da @siyahdergi
ve TikTok'ta @siyahdergicom ♥
İçerikleri URL ile kaynak gösterip kısmen kullanabilirsiniz. Aksi halde telif haklarımız bulunmaktadır.
Yorum yaz